Szklane domy Warszawy

Warszawa to miasto, które niczym przysłowiowy Feniks z popiołów, odrodziło się z gruzów po niemal stuprocentowych zniszczeniach wojennych. W latach 1945–55 rozpoczęto odbudowę stolicy – jej symbolem jest Stare Miasto, które dzięki starannej rekonstrukcji wg archiwalnych planów, fotografii i obrazów Canaletta odzyskało swój historyczny charakter. Dopiero w latach 70-tych odbudowano Zamek Królewski. Równolegle rosły obiekty architektury socrealizmu, takie jak PKiN i MDM, zaś w XXI w. na pustych parcelach po śródmiejskich dzielnicach zaczęło powstawać nowoczesne centrum wysokościowców – zwane teraz „Warszawskim Manhattanem”. Wciąż przechodzi ono dynamiczną metamorfozę, a najnowsze budynki sięgają już pięćdziesięciu pięter. Warszawa, która powstała z ruin, coraz wyraźniej patrzy w górę.

Żaglowiec Daniela Libeskinda

o charakterystycznej, dynamicznej linii i „żaglowatej” sylwetce, wybudowany dziesięć lat temu przy Złotej 44, stał się znakiem nowej epoki w architekturze stolicy. Wznosi się na wysokość 192 metrów i liczy 52 piętra, a jego przeszklona fasada odbija panoramę Warszawy, dając efekt lekkości. Nieregularna, geometryczna forma przypomina kryształ lub rozwinięte żagle – to świadome nawiązanie do ruchu, energii i aspiracji miasta. Zaprojektowany przez światowej sławy architekta, był jednym z pierwszych wyraźnych sygnałów, że Warszawa chce budować swoją tożsamość poprzez nowoczesną rozpoznawalną architekturę, zaprojektowaną przez twórców światowego formatu. W „Żaglowcu” mieszczą się prywatne apartamenty oraz strefa rekreacyjna z basenem, salą kinową i tarasem widokowym.

Varso Tower

zaprojektowany przez pracownię Foster&Partners to kolejny symbol nowej ambitnej Warszawy. Otwarty w 2022 r. jest dziś najwyższym budynkiem w UE – jego wysokość wraz z iglicą wynosi 310 m. To także najwyżej położony punkt widokowy w Polsce, z otwartymi i zamkniętymi tarasami na najwyższych kondygnacjach i wystawą, która na tej wysokości przypomina o przedwojennej zabudowie stolicy i zniszczonej tkance miejskiej. Choć główne funkcje obiektu mają charakter biznesowy, w Varso Tower mieszczą się także restauracje i organizuje się specjalne wydarzenia – koncerty z widokiem na 30. piętrze i świąteczny jarmark na piętrze 46. U podnóża kompleksu wyeksponowano fragment dawnej ulicy Chmielnej, tworząc swoiste miejsce pamięci – wkomponowaną w nowoczesną zabudowę przedwojenną „uliczkę” jako symboliczne połączenie przeszłości z teraźniejszością. Wieżowiec konkuruje dziś wizualnie z PKiN, dawnym „prezentem Stalina”, a w drugim, niższym budynku warto obejrzeć Kolejkowo – ruchomą makietę miejską, gdzie zobaczymy wszystkie obiekty w miniaturze.

Złote Tarasy

to dziś już relikt czasów, gdy galerie handlowe były jednocześnie architektonicznymi manifestami. Zaprojektowane przez pracownię Jerde Partnership, powstały w 2007 r. i były wtedy najnowocześniejszą galerią handlową w Polsce. Najlepiej oglądać je z góry z pobliskich wieżowców, np. z Varso Tower, bo to właśnie dach jest największą atrakcją budynku. Charakterystyczna pofalowana szklana konstrukcja przypomina rozciągniętą nad kompleksem siatkę lub falującą taflę wody, a jej organiczny kształt kontrastuje z geometryczną bryłą sąsiadującego z nią dworca. Dziś stolica ma wiele galerii, ale Złote Tarasy wciąż cieszą się popularnością, będąc punktem spotkań Warszawiaków i przyjezdnych.

The Bridge

to nowy drapacz chmur, który stanie w 2026 r. u zbiegu Towarowej i Grzybowskiej, przy Pl. Europejskim i będzie liczył 174 m, co przekłada się na 43 kondygnacje – na jednej z nich powstanie taras z restauracją. Również ten wieżowiec nawiąże do dawnej zabudowy miasta dzięki połączeniu z zabytkową siedzibą wydawnictwa Bellona z 1958 r. Dzielnicą, która także pnie się w górę, jest pobliska Wola. Tam na szczycie kampusu biurowego „Forest” przy Burakowskiej 14 otwarto dla odwiedzających ogrody, a na jego terenie organizuje się wystawy ceramiki i malarstwa. W pobliżu, przy Rondzie Zgrupowania AK „Radosław” mieści się galeria „Arkadia” – wciąż aktywna równolatka „Złotych Tarasów”.

Hotel Presidential i Warszawa Centralna

leżą dokładnie naprzeciw siebie, w samym sercu stolicy. Z okien dawnego Hotelu Marriott, działającego dziś jako Presidential, można obserwować dynamiczne życie metropolii. To obiekt na wielką skalę, oferujący 500 apartamentów i spektakularny bar panoramiczny na samym szczycie, z którego rozciąga się widok od PKiN po wolskie drapacze chmur. Na tym tle skromnie prezentuje się dziś Dworzec Warszawa Centralna, a przecież i on tworzył historię tego miasta – wybudowany od podstaw w latach 1972–75 jako najnowocześniejszy dworzec w Polsce. Modernistyczna bryła nawiązywała do okresu międzywojnia, a labirynt przejść podziemnych z lokalami usługowymi był synonimem postępu i nowoczesności. Wpisany do rejestru zabytków, dziś nadal obsługuje ruch regionalny, krajowy i międzynarodowy. Przyjedźcie do Warszawy i zobaczcie sami, jak historia spotyka się tu z nowoczesnością.

Grażyna Strzelecka i zespół autorów:
Julia Szczygielska, Mateusz Galia
i Magdalena Trojanowska

Grażyna Strzelecka – Dr Grażyna Strzelecka, germanistka, w latach 2006–2011 kierownik Centrum Kultury Polskiej w Monachium, obecnie pracuje na Uniwersytecie Warszawskim. W ramach projektu Polska i Niemcy dla młodych ludzi przemierzyła w 2020 r. ze studenckim zespołem naukowym ponad 2000 km po Niemczech i drugie tyle po Polsce. Członkowie zespołu są współautorami Alternatywnego Przewodnika po Polsce.